Platte tekst!

24-06-2026

Platte tekst is ook wel een synoniem voor bijvoorbeeld het gebruikt van het Windows programma Kladblok, met copy en paste een kale versie van tekst ontdaan van lettertypes en eventuele toevoegingen, De Bijbel of anders gezegd de Tenach want dat maakt ook weer een fundamenteel verschil is het mooiste voorbeeld hoe je teksten kunt lezen als een verhaal dat zomaar geschreven is zonder inhoud. En als je het inderdaad als een platte tekst gaat lezen kom je niet veel verder dan een verhalenreeks. In de oorspronkelijke grondtaal is de Tenach geschreven in de Hebreeuwse taal, en zelfs de letters van het Hebreeuwse Alfabet hebben ieder hun betekenis, namen van personen en steden hebben een oorspronkelijke betekenis in deze taal. Tot de dag van vandaag zijn de Israëlische steden veelal direct te linken aan de Tenach of de Bijbel net wat je leest. Zelfs de meeste namen die vaak aan kinderen worden gegeven hebben een rijke betekenis. Het gaat wat dieper dan Jan, Piet, Klaas of Herman die vaak ook wel een betekenis hebben maar meestal geen sterk verwantschap met gebeurtenissen in de Tenach.

De Tenach תַּנַ״ךְ heeft ook zelf als woord weer een betekenis aan zich en is niet slechts een woord, de T van Tora (Wet)

N van Nevi’iem (Profeten) CH van Ketoeviem (Geschriften). De uitspraak van de k-klank aan het begin van het woord ketoevim verandert in een ch-klank aan het einde van het woord Tenach. Dit is 'slechts' maar een woordelijke uitleg maar er valt veel meer te ontdekken en als lezer in West Europa zullen bepaalde puzzelstukjes niet op zijn plaats vallen omdat we ten eerste de brontekst niet kennen in de tweede plaats zeker in het geval van de Bijbel er omissies inzitten die soms een fundamenteel verschil zijn. Een voorbeeld in de tot nu toe, voor mij dan, meest betrouwbare versie van de Bijbel beter bekend als de Statenvertaling van 1618/1619 is Psalm 150  vrijwel gelijk aan de versie van de Tenach. Psalm 150 is het ultiem loflied, deze zijn maar dat wel bekend zijn geschreven voor de tempeldienst en worden nu nog in het Jodendom gebruikt. Voordat ik de omissie van Psalm 150 ga aanhalen eerst een klein puntje. Hoe mooi is het te zien om een Joodse dame tijdens een busrit onderweg naar Jeruzalem de Psalmen te zien lezen. Dat tafereel aanschouwde ik letterlijk in een bus en ik kon niet anders dan verwonderd hiernaar kijken. Niet alleen verwondert maar ik dacht, ze kent mij niet maar nu zitten er twee mensen in de Egged bus (en wie weet nog wel meer) die de Eeuwige God loven en prijzen. Ik deed dit stilletjes op een andere manier. Maar laat dat eens op je inwerken!

Terug naar de 150 psalm had ik me altijd al een beetje verbaasd over de Christelijke versie van Psalm 150 in de berijming van 1773 die door alle generaties van mijn familie zijn gezongen, vader, moeder, opa, oma, grootvader, grootmoeder en ga zo maar door. De psalm in de berijming van 1773 haal ik hier aan:

Looft God, met bazuingeklank;

Geeft Hem eer, bewijst Hem dank;

Looft Hem, met de harp en luit;

Looft Hem, met de trom en fluit;

Looft Hem, op uw blijde snaren;

Laat zich 't orgel ? overal

Bij het juichend vreugdgeschal,

Tot des HEEREN glorie, paren.

Ik verbaasde me altijd al over de regel "Laat zich 't orgel overal". In de tempeldienst was echt geen orgel te vinden! Nu kun je zeggen: "Tja wat maakt dat nu uit!" Het gaat toch om de essentie, juist dat dus. De essentie is dat woorden er toedoen. En zelfs de door mij zo verdedigde Statenvertaling spreekt hier over het orgel. In de versie van de Tenach staat het vertaald en komt het orgel niet voor.

Halleluja! Loof God in Zijn heiligdom; loof Hem in het uitspansel van Zijn kracht. Loof Hem om Zijn machtige daden; loof Hem naar de menigte van Zijn grootheid. Loof Hem met geklank van de sjofar (hoorn); loof Hem met harp en lier. Loof Hem met tamboerijn en reidans; loof Hem met snarenspel en fluit. Loof Hem met heldere cimbalen; loof Hem met luid klinkende cimbalen. Alles wat adem heeft, loof de HEERE! Halleluja!

Het zomaar gebruik maken van een ander woord is dat dan een bewuste keuze? Laten we teruggaan naar 1974, tja waarom 1974 nou ja toen werd ik gedoopt en traditiegetrouw na het binnenbrengen in de kerk door mijn oma (wat voor haar zeker een van de mooiste emotionele momenten moeten zijn geweest) volgt de doop die trouwens onterecht gezien wordt als vervanging voor de besnijdenis (Brit Mila) staat de hele kerkelijke gemeente op van de zitplaatsen en zingt staande:

God zal Zijn waarheid nimmer krenken,

Maar eeuwig Zijn verbond gedenken.

Zijn woord wordt altoos trouw volbracht,

Tot in het duizendste geslacht.

't Verbond met Abraham, Zijn vrind,

Bevestigt Hij van kind tot kind.

En toegegeven klinkt het als een hele mooie psalm, en misschien zou ik spiritueel nu wel overtuigd ermee kunnen stemmen maar er worden los van tekstuele omissies dingen gekoppeld die niet juist zijn. Welk verbond is aan mij dan verleent in elk geval niet het verbond dat gesloten is met Abraham want je kunt het verbond van de Eeuwige niet 'plakken' op een kind dat niet uit de geslachtslijn is van een Joodse moeder. Ondertussen heb ik zelf de behoefte om nadere contacten te leggen met Joodse organisaties en mensen die in dezelfde lijn denken of handelen waaronder Aish in Jeruzalem. Want ik moet nog veel leren, verdiepen in een weg die niet ik als persoon kies uit mezelf maar die de Eeuwige op mijn pad brengt. Terug naar de 'platte tekst' die voor mij minder plat is geworden kwam het boek Hooglied op het pad, in mijn gedachte dacht ik aan vroeger. Hoe vaak is er gelezen uit Hooglied? Ik denk dat ik die keren op 1 hand kan tellen. Maar Hooglied heeft een veel diepere spirituele tekst te bieden die niet aan de verbeelding overlaat dat het hier niet gaat om 'romantiek'. Maar een boek geschreven in Jerusalem, en zelfs ik maak fouten want ik dacht Koning David maar ik zat er naast dit is natuurlijk Koning Salomo. De hele beeldvorming van romantiek is zelfs een verkeerde voorstelling het is eerder al lezende een liefde tussen het volk en de Eeuwige, dus ga ik me voornemen om Hooglied verder te lezen. Hoe kom ik op romantiek? In de tijden dat ik nog in de kerk kwam, en het ging een keer over Hooglied dan hoorde je gegiechel in de kerkzaal bij vaak meisjes en ook jongens konden dan niet helemaal stil blijven. Iets anders plat is dat ik jaren geleden met een jong Christelijk meisje contact had (niet-romantisch overigens) en ze appt me tijdens de kerkdienst, want ik wist natuurlijk van haar dat ze op de zondag om 10.00 uur in de kerk zat! Ik was verbaasd, verrast en geschokt om dit mee te maken! Terwijl ik toch echt wel anders opgevoed was. Nou was ik niet gewend me helemaal af te zonderen maar de zondag was dan toen voor mij en mijn familie toch echt de rustdag waarop je niet werkt. Toen we op vakantie waren in Zuid-Duitsland zag ik jongetjes (zelf was ik toen ook jong) voetballen, dus ik ging ook meedoen. Binnen 10 minuten riep mijn moeder me naar binnen op een strenge manier "Dit doen we niet op zondag! Nu naar binnen jij".  Dat er geboden en verboden zijn in het Christendom zijn maar steeds verder zijn opgerekt heb ik aan den lijven ondervonden tot grote spijt waarmee ik de eer van de Eeuwige schond en zijn wetten ondermijnde, in het Jodendom zijn de ge en verboden er niet om het (ons) moeilijk te maken maar om afgebakende grenzen te bewaken om het maar zo te zeggen tot het heil des volks. Maar regels weg beredeneren of buigen naar je eigen smaak doet G-d de Eeuwige zwaar tekort. De Tenach of de Bijbel is geen keuze-boek (knip en plak wat je leuk vindt)  om  maar te kiezen wat je aanstaat of wat niet en juist door het woord te openbaren en op een juiste wijze te interpreteren en te leren wordt het in je leven geen last maar een lust om Hem te vrezen en met een lofzang op de lippen en met heilig en diepst ontzag in het hart! En ben ik 'perfect'? Ik zeg maar een ding onze schepper heeft ons geschapen naar zijn beeld en gelijkenis en onze keuzes zijn ook echt onze keuzes. En soms komen er mensen in je leven die je confronteren met keuzes Als je voor A kiest zul je B moeten doen.... Er zijn soms ook nu 'tegenstrijdige dingen' wat ook bij mij vraagtekens opleverd moet ik of wat moet ik... Zo langzamerhand beginnen de muntjes te vallen kan ik nog zijn wie ik was? Kan ik nog doen wie ik niet (meer) ben of luister ik naar zijn stem.  Ik sta voor uitdagingen en immense keuzes... Ik kom enge dingen tegen in het leven die van een 'platte tekst' ook een confronterende tekst worden voor mijzelf. Dat betekend dat ik binnenkort enkele dingen toch zal moeten stoppen, wat ik 'leuk' vindt om te doen. Maar wat ongepast is.