Sommige mensen komen niet voor niets op je weg

Updated 11-08-2026 : Voor deze column moet ik terug naar het verleden. Naar vriendschappen die kwamen en gingen, naar relaties die begonnen met verwachtingen en beloften, maar soms onder zoveel druk kwamen te staan dat zelfs het ideaal van trouw niet voldoende bleek om ze bijeen te houden.

Misschien is er uiteindelijk maar één trouw waarop een mens werkelijk onvoorwaardelijk kan blijven vertrouwen: de trouw van de Eeuwige.

Soms schieten pijnlijke herinneringen onverwacht aan je voorbij. Het overlijden van dierbaren. Ouders die wegvallen. Mensen die ooit vanzelfsprekend onderdeel van je leven waren en er ineens niet meer zijn. Maar afscheid heeft meer vormen. Soms moet je afscheid nemen van gewoontes, overtuigingen of een bepaalde periode in je leven. En soms van goede vrienden, bekenden of van iemand die gedurende lange tijd een bijzondere plaats heeft ingenomen.

Dat laatste kan buitengewoon moeilijk zijn. Zeker wanneer er jarenlang sprake is geweest van goede harmonie, vertrouwen en een contact dat werkelijk meerwaarde had.

Als ik terugkijk, zijn er voor mij twee mensen die daarin een bijzondere plaats innemen. De eerste ontmoette ik al op de basisschool. Het afscheid ligt inmiddels ongeveer veertig jaar achter mij. Toch staat zelfs de naam nog steeds in mijn geheugen gegrift.

De tweede 'ontmoeting' ligt veel dichterbij.

Aan die persoon heb ik het afscheid uiteindelijk wel onder woorden gebracht. Een afscheid dat ik eigenlijk nooit had willen nemen.

Er wordt weleens gezegd: mensen komen in je leven voor een reden, een seizoen of voor een heel leven. Misschien zit daar waarheid in. Maar zo'n uitspraak maakt pijn, gemis of verdriet niet automatisch kleiner.

Want soms moet je een gevoel loslaten terwijl dat gevoel zelf niet verdwenen is.

Soms omdat een vriendschap ongepast is geworden. Soms omdat twee levens verschillende richtingen inslaan. Soms omdat principes, omstandigheden of verantwoordelijkheden een grens noodzakelijk maken. En soms ontstaat er ruzie, afstand of een situatie waarin je eenvoudigweg moet erkennen dat verdergaan niet verstandig meer is.

Loslaten betekent echter niet noodzakelijk dat wat eraan voorafging waardeloos was.

Integendeel.

Bij één van die contacten ben ik mij pas veel later gaan realiseren dat de verbinding dieper op mij heeft ingewerkt dan ik aanvankelijk begreep. Die persoon heeft, vermoedelijk zonder dat zelf te beseffen en zonder daar bewust een rol in te spelen, betekenis gekregen in mijn eigen religieuze zoektocht.

Dat klinkt misschien wat wollig. Misschien zelfs cryptisch of mysterieus.

Toch kan ik het niet anders omschrijven.

Soms moest ik daarbij denken aan het liedje van : Het Goede Doel. Aan die cynische woorden uit Vriendschap:

“Vriendschap is een illusie, vriendschap is een droom.”

Een lied waarin vriendschap uiteindelijk wordt vergeleken met iets dat van buiten prachtig glanst, maar daaronder veel kwetsbaarder blijkt te zijn. (los van de tekst van het die niet in alle opzichten even kosher is en ook niet helemaal past bij de uitleg omdat hier discutabele dingen in staan, echter in deze periode waren dit muzieknummers die thuis via de TV binnenkwamen)

En dan is er natuurlijk dat andere nummer van Het Goede Doel: België.

Ook dat woord kreeg voor mij door de jaren heen een betekenis die de makers van dat lied onmogelijk hadden kunnen voorzien.

Maar achter de herinneringen aan mensen, plaatsen en gebeurtenissen bleef voor mij uiteindelijk een veel ingewikkelder vraag liggen.

Waar komen sommige inspiraties in een mensenleven eigenlijk vandaan?

Waarom kan iemand je raken op een niveau dat je nauwelijks kunt verklaren? Waarom kan een ontmoeting gedachten in beweging zetten waarvan je pas vele jaren later begrijpt hoe bepalend ze zijn geweest? En hoe kan het dat je soms het gevoel hebt iemand aan te voelen, terwijl tegelijkertijd aantrekking en afstoting naast elkaar lijken te bestaan?

In moderne spirituele kringen wordt dan gemakkelijk gesproken over “tweelingzielen”.

Dat begrip hoort echter niet thuis in de klassieke Joodse leer.

Toch ontdekte ik dat de Joodse mystiek, en in het bijzonder de Kabbala, wel degelijk begrippen kent die mij aan het denken zetten.

Een daarvan is zivug.

Dat woord wordt gebruikt voor een verbinding of samenkomst van mensen, in het bijzonder van levenspartners. In de Joodse traditie bestaat de gedachte dat bepaalde ontmoetingen niet uitsluitend het resultaat zijn van toeval of menselijke planning. De Talmoed spreekt zelfs over een hemelse aankondiging van een toekomstige verbinding voordat een mens geboren wordt.

De Kabbala gaat nog verder.

In de Zohar wordt gesproken over zielen die op een hoger niveau met elkaar verbonden kunnen zijn voordat zij in deze wereld ieder hun eigen bestaan leiden. In sommige kabbalistische voorstellingen hebben mannelijke en vrouwelijke aspecten van een ziel een gezamenlijke oorsprong en kunnen zij elkaar later in deze wereld ontmoeten.

Dat klinkt opvallend dicht bij het moderne beeld van twee gekliefde zielen die elkaar terugvinden.

Maar er is een belangrijk verschil.

De Kabbala geeft geen eenvoudige formule waarmee je kunt zeggen: ik voel een intense verbinding met deze persoon, dus dit moet mijn andere zielshelft zijn.

Zo eenvoudig is het niet.

Er bestaat binnen de Joodse mystiek namelijk nog een ander begrip: shoresh ha-neshamah, de wortel van de ziel.

De gedachte daarachter is dat afzonderlijke menselijke zielen een verwante geestelijke oorsprong kunnen hebben. Twee mensen kunnen dus op een diep niveau met elkaar verbonden zijn zonder dat daaruit noodzakelijk een huwelijk of romantische relatie moet voortkomen.

Daarbij komt nog het begrip tikkun: herstel, voltooiing of geestelijke ontwikkeling.

Binnen de Joodse mystiek kan een ontmoeting betekenis krijgen doordat iemand iets in de ander wakker maakt. Een mens kan een rol spelen in de geestelijke ontwikkeling van een ander zonder zelf ooit volledig te beseffen welke rol hij of zij daarin heeft gespeeld. Daarmee bedoel ik nadrukkelijk niet dat zo'n ontmoeting zou wijzen op een verborgen of onvervulde liefdesrelatie; de betekenis kan juist geheel liggen in wat iemand geestelijk in de ander in beweging brengt.

Misschien blijft iemand dus niet noodzakelijk in je leven omdat die persoon juist het doel heeft gehad iets in beweging te zetten.

Een vraag.

Een verlangen.

Een zoektocht.

Of zelfs een zoektocht naar de Eeuwige.

Dat maakt voor mij bepaalde ervaringen uit het verleden niet ineens verklaard. Ik kan niet zeggen: dit was een zivug. Ik kan evenmin bewijzen dat twee zielen uit dezelfde geestelijke wortel voortkwamen. En misschien bestaat altijd het gevaar dat een mens achteraf religieuze betekenis geeft aan iets wat ook eenvoudigweg een heel bijzondere menselijke ontmoeting kan zijn geweest.

Die mogelijkheid wil ik nadrukkelijk openlaten.

Maar tegelijkertijd geeft de Kabbala mij woorden voor iets waarvoor ik lange tijd nauwelijks woorden had.

Voor de mogelijkheid dat een ontmoeting werkelijk diep en betekenisvol kan zijn zonder dat twee mensen uiteindelijk samen verdergaan.

Dat iemand misschien een enorme invloed op je leven kan hebben zonder ooit volledig te begrijpen hoeveel.

En zelfs voor de merkwaardige ervaring dat aantrekking en afstoting soms tegelijkertijd aanwezig kunnen zijn.

Misschien moeten wij daarom niet iedere belangrijke ontmoeting uitsluitend beoordelen aan de hand van de vraag of iemand gebleven is.

Sommige mensen blijven een leven lang.

Anderen verdwijnen weer.

Sommigen laten slechts een kleine herinnering achter.

En heel af en toe komt er iemand voorbij die iets raakt waarvan je pas veel later ontdekt hoe diep het eigenlijk lag.

Dan blijft na het afscheid misschien niet alleen verdriet over, maar ook een vraag:

Waarom kwam juist deze persoon op mijn weg?

En misschien is er nog een tweede vraag die belangrijker is:

Wat heeft de Eeuwige mij door deze ontmoeting laten ontdekken?

Op die laatste vraag meen ik inmiddels ten minste een deel van het antwoord te kennen.

En misschien is dat uiteindelijk belangrijker dan te weten waarom iemand niet kon blijven.