Tussen hoop, wanhoop en twijfel

Een wekelijkse column schrijven doe je niet zomaar; die moet een betekenis en een meerwaarde hebben. Hoop op en in geloof, hoop en liefde; wie wil dat nou niet? En wat nou als het tegenzit? Soms beproeft de Eeuwige ons. Ik val maar meteen met de deur in huis: "Er was een man in het land Us, Job was zijn naam; en die man was rechtschapen en oprecht, godvrezend en wijkende van het kwade."

Soms wil je geluk en kom je terecht in ongeluk, je zoekt het goede en krijgt het kwade. Mensen om je heen die ik in mijn hart gesloten had, verdwenen; dat veroorzaakt pijn. Dat 'wijken van het kwade' is een bijzondere karaktereigenschap die over Job geschreven staat. De beproeving heeft vaak een hoger doel, alleen weten we vaak niet waarom. Het kost me moeite om het te verwoorden, omdat dat wat je in het hart draagt niet voor iedereen publiek hoeft te zijn. Nu is het niet zo erg als bij Job, maar wanneer ook hij door God wordt getroffen met pijnlijke zweren en zijn vrouw hem aanmoedigt om "God te vervloeken en te sterven", blijft hij standvastig. Het geloof is krachtig en daarmee een rots in de branding.

Ik dacht dat ik het geluk in de liefde gevonden had, maar als de liefde niet diepgaand is en gelijkwaardig op gebieden als het geloof, dan wringt het. Er zijn ook liefdes die niet mogen, bijvoorbeeld vanwege de bekende uitspraak: 'twee geloven op één kussen, daar zit de duivel tussen'. Nu zal dat met die duivel wel meevallen, maar het symboliseert de kloof die kan ontstaan. En ook al zijn de gevoelens nog zo diep, de band nog zo hecht; soms kan of mag het niet zo zijn, en dat doet pijn.

Maar in die benauwdheid is er een tekst die hoop geeft: "En roep Mij aan op de dag van de benauwdheid; Ik zal u eruit helpen, en u zult Mij eren." (Psalm 50:15). Soms zijn er ups en downs. In de Joodse exegese wordt vaak benadrukt dat Jobs klagen geen ongeloof is, maar juist een uiting van zijn intense verbondenheid met de Eeuwige; hij verwacht antwoord. Dat is het ultieme om hoop uit te putten. Bij Job kwam dat antwoord uit de storm. In hoofdstuk 42 realiseert Job zich dat zijn eerdere "kennis" van God slechts van horen zeggen was, maar dat hij Hem nu echt 'gezien' heeft. Dit leidt tot een diepe berouwvolle overgave. De kennis van God is belangrijk, maar Hem echt ervaren geeft zoveel meer.

Het is boeiend om te zien hoe de focus in deze teksten ligt op ontzag, eerbied en erkenning van de Almachtige — kernwaarden die ook in mijn eigen familiegeschiedenis een centrale rol spelen, zoals ik in mijn persoonlijke getuigenis beschreven heb. Het is een lijn van trouw aan de leer, gecombineerd met de zoektocht naar een zuivere beleving van het geloof.

Ik sluit dit betoog daarom gepast af met de woorden uit de berijming van Psalm 68, die de cirkel van ontzag en dagelijkse zorg sluit:

Geloofd zij God met diepst ontzag! Hij overlaadt ons, dag aan dag, Met Zijne gunstbewijzen. Die God is onze zaligheid; Wie zou die hoogste Majesteit Dan niet met eerbied prijzen?